» بازدید های امروز : » بازدید های دیروز : » بازدید های این ماه : » بازدید های ماه قبل : » کل بازدید ها : » تعداد نویسندگان : » تعداد کل مطالب :
تبلیغات
سنتور،سازی دیرینه
سنتور:
اولین اثری که از سازهای شبیه سنتور به دست آمده اثری است از حجاری های دوره های آشوریان و بابلیان در 669 قبل از میلاد که نشان می دهد این ساز را به وسیله بند به گردن می آویختند. به دلیل قرار داشتن ایران در مسیر جاده ابریشم بین شرق و غرب و تغییر دائمی مرزها در شرایط کشورگشایی ها فرهنگها نیز مرتب دستخوش تحول شده و این تحول آلات موسیقی را بی نصیب نگذاشته است به طوریکه به درستی معلوم نیست سنتور ابتدا در کدام کشور مورد استفاده بوده است ولی مطمئنا ایرانیها قبل ازظهور اسلام با این ساز آشنا بودند و آن را کونار می نامیدند. به اتکا قد مت آثار کشف شده گمان این است که این ساز از قلمرو ایران به کشورهای دیگر راه یافته و نامهای مختلفی پیدا کرده است. سنتور با اندک تفاوتی در شکل ظاهر و با نام های مختلف در شرق و غرب عالم وجود دارد. این ساز را در کشور چین یان کین، در اروپای شرقی دالسی مر، در انگلستان باتر فلای ها، در آلمان و اتریش مک پر،در هندوستان سنتور، در کامبوج فی و در امریکا زیتر می نامند که هر کدام دارای وجه تشابهاتی هستند. ساز سنتور در تعدادی از جمهوری های سابق شوروی مانند ارمنستان و گرجستان نیز رایج هست. همچنین سنتورهای عراقی –هندی- مصری و ترکی که بعضی از آنها حدود 360 سیم دارند. عبدالقادر مراغه ای ساز یاطوفان را معرفی کرد که شبیه سنتور امروزی بود با این تفاوت که برای هر صدا فقط یک تار می بستند و با جابه جایی خرکها آن را کوک می کردند.. نام سنتور در اشعار منوچهری نیز آمده است: کبک ناقوس زن و شارک سنتور زن است فاخته نای زن و بربط شده تنبور زنان
سنتور سازی کاملا ایرانی است که ساخت آن را به ابونصر فارابی نسبت می دهند که مانند بربط، ساز دیگر ایرانی بعدها به خارج برده شد، سنتور سازی جعبه ای به شکل ذوذنقه است که به روی سطح آن دو ردیف خرک تعبیه شده و از زوی هر خرک 4 رشته سیم هم کوک عبور داده شده است. سنتورهای معمولی دارای 9 خرک می باشند و وسعت صدایشان اندکی بیشتر از 3 اکتاو است و نوازنده در اجرای دستگاه های مختلف موسیقی سنتی کوک ساز را تغییر می دهد و یا محل خرک ها را پس و پیش می نماید. سنتور یا شاهان تور از جمله سازهای کاملا شرقی است. شکل سنتور اقتباسی از کشتی است و سیم های آن برگرفته از تور ماهیگیری و صدا، صدای برخورد امواج دریا به صخره هاست. سنتور در زمانهای گذشته به ابعاد مختلف ساخته می شد که تا امروز به شکل های استاندارد سل کوک و لا کوک درآمده است. سنتور در طی سالیان و در پی مهاجرتها و رفت و آمدهای فرهنگی به کشورهای دیگر برده شد .از آن جهت گروهی بر این عقیده اند که سازهایی چون ارگ و پیانو که از نظر صدادهی صدایی چون سنتور دارند الگوهایی کامل شده از این سازسنتی ایرانی هستند و در طی سالیان و قرون متمادی دوره تکامل خود را پیموده و امروزه خود به سازهای مستقلی تبدیل گشته اند اما برخلاف این سازها که در مسیر تکامل گام برداشته بودند. سنتور سیر قهقرایی پیموده و تا اوایل قرن گذشته به سازی کاملا محجور بدل گشته. ساز سنتور پیشتر با 12 وتر سیم بم و 12 وتر سیم زیر ساخته می شد و سنتور 12 خرکی نامیده می شد، امروزه سنتور 10 خرک و سنتور 11 خرکی و سنتور لا کوک نیز ساخته می شود. سنتور 11 خرک سنتور چپ کوک نامیده می شود در واقع هر خرکی که به سنتور اضافه می شود صدای ساز یک پرده بم تر می گردد. سنتور 9 خرک رایج ترین نوع سنتور است که سنتور سل کوک نامیده می شود و نت های ردیف براساس آن نوشته شده است در سنتور 9 خرک چنانچه براساسراست کوک تنظةم شود به ترتیب سیم ها از پایین بر مبنای می-فا- سل کوک می شوند و مناسب برای گروهی و ارکستر است. شاز سنتور برای ردیف موسیقی سنتی و نیز برای استفاده در ارکستر دارای نقایصی است که برای رفع آنها چندی است دو نوع سنتور یکی کروماتیک با افزایش 7 خرک به خرکهای معمولی و دیگری سنتور باس با صدای بم ساخته شده است. معادل نصف عمر تمرین سنتور نوازان به کوک کردن آن می گذرد چون ضربه های مداوم مضراب روی سیم ها و تاثیر گذاری رطوبت و حرارت روی چوب و سیم ها کوک را به هم می زند و 72 سیم باید مرتب کوک یا هم خوان شود از این رو سنتور سازی شناخته می شود که در عین زیبایی بسیاری از عوارض طبیعی می وتند روی صدا و کوک ان تاثیر بگذارد و حتی نوازنده های باتجربه را برای یک کوک دلخواه ناکام می گذارد. نقل شده است که حبیب سماعی نوازنده سرشناس سنتور روزی در مجلسی گفته است که کوک سنتور مرا پیر کرده است.
نویسنده : هاشمیکیا در یکشنبه 25 مرداد 1388 و 10:09 ب.ظ
محسن راسخ ، در دومین نشست موسیقی تحریرتهران گفت : گروهی سنتور سازی را با جعبه سازی اشتباه گرفته اند .
به گزارش روابط عمومی حوزه هنری استان تهران ، محسن راسخ ، هنرمند و سازنده سنتور در دومین نشست موسیقی تحریر تهران گفت : گروهی سنتور سازی را با جعبه سازی اشتباه گرفته اند ، به طوری که برخی در ماه حدود 35 سنتور می سازند .
بنابراین گزارش پیش از سخنان راسخ " شهاب منا" به بیان تاریخچه مختصری از ساخت سنتور پرداخت وی گفت : تاریخچه ساخت سنتور را می توان در دو بخش بررسی کرد . یکی از دوران قاجار تا دوره مهدی ناظمی (سازنده بنام سنتور) و دیگری از دوره ناظمی به بعد . در واقع مهدی ناظمی فقط عطف سنتور سازی در ایران است .
وی افزود : نمونه ای از سنتور به جامانده از قاجار بسیار کم است ، چراکه موسیقی در این دوره از جایگاه اجتماعی برخوردار نبوده و ممتازترین استادان موسیقی قاجار در دوره خودشان با القاب ناشایست شناخته می شدند .
این هنرمند گفت : طبیعی است که ساز هم در این شرایط در خور اهمیت نبوده و ما امروز نمونه ای از ساز آن دوره را در اختیار نداریم و فقط از روی عکس ها و صداهای ضبط شده می توانیم سازهای دوره قاجار را بررسی کنیم .
وی سپس به تغیراتی که از دوره ناظمی به بعد در ساخت سنتور ایجاد شد اشاره کرد و افزود : ناظمی تغییرات بسیاری در ساخت سنتور ایجاد کرد که از جمله می توان به اعمال تجربیات برای بهبود سیستم نگه دارند. کوک سنتور ، ساخت سنتور با اکو و حجم صداهای متفاوت ، ظرافت و زیبایی بیشتر ، استفاده از الگوهای مشخص از نظر ابعاد و اندازه اشاره کرد .
شهاب منا در پایان ساز سنتور را نیازمند تغییراتی مجدد دانست و گفت : برای برطرف شدن مشکلات سنتور ، همکاری کسانی که به علم آکوستیک آشنایی دارند ، و همچنین کسانی که در ساخت این ساز متبحراند نیاز است و کارهای انفرادی نخواهد داشت .
در ادامه این برنامه محسن راسخ ، استاد و سازنده چیره دست سنتور گفت : این روزها از گوشه و کنار می شنوم که برخی می گویند ما در ماه 35 ساز می سازیم . به عقیده من این کار تولید انبوه است و در واقع جعبه سازی است ، نه سنتور سازی راسخ افزود : من در طی این سال ها هیچ گاه بیش از یک ساز در ماه نساخته ام چون معتقدم این کار یک هنر است و باید با احساس و ظرافت کار همراه باشد .
این هنرمند در پایان گفت : سنتور بر خلاف ظاهرش هم در ساخت و هم در نوازندگی سازی موزی است ، به ویژه که مضراب مانع لمس ساز می شود و در احساس نوازنده تداخل ایجاد می کند . به همین جهت باید برای آن زحمت فراوان کشید .
نویسنده : هاشمیکیا در یکشنبه 25 مرداد 1388 و 10:04 ب.ظ
سیامک آقایی، نوازنده سنتور و سازهای سنتی ایرانی است. او متولد اهواز است . سیامک علاوه بر عضویت در گروه عارف و سرپرستی گروه سنتور نوازان، در پروژههای موسیقی جاده ابریشم (به سرپرستی یویوما) و اطلس نیز عضویت دارد.سیامك آقایی- متولد اهواز- نواختن سنتوررا ابتدا نزد خانم رویا حلاج در مركز حفظ و اشاعه موسیقی ایران آغاز كرده و سپس به منظور گسترش تكنیك نوازندگی و آشنایی با ظرایف موسیقی سنتی از محضر اساتیدی از قبیل آقایان مسعود شناسا، پرویز مشكاتیان، محمدرضا لطفی و مجید كیانی بهره برده ¬است. وی از سال 1375 تاكنون با تفكیك فعالیت هایش به دو حیطه موسیقی محلی ایران و مكاتب سنتور نوازی مشغول گردآوری و نمایه ¬سازی اطلاعات در این دو زمینه بوده ¬است؛ كه در ارتباط با موضوع اول از گردآوری آرشیو صوتی تصویری فرهنگ واژگان و سازهای رایج در موسیقی شمال خراسان (با همكاری سازمان میراث فرهنگی كشور) و در رابطه با موضوع دوم ایراد سلسله بحث هایی بر مكاتب سنتورنوازی و ساختارشناسی نوازندگی (با همكاری برنامه نیستان – رادیو فرهنگ) را می¬توان نام برد. در زمینه اجرای صحنه¬ای كنسرت¬های متعددی با گروه آفتاب، پروژه جاده ابریشم (با همكاری استاد كیهان كلهر) و گروه اطلس و ... در نیویورك، واشنگتن، دانشگاه¬های بركلی و UCLA، سیاتل، دالاس، لوس¬آنجلس، شیكاگو، هامبورگ، لیون، پاریس، قرقیزستان، ازبكستان، قزاقستان، تاجیكستان، دمشق، حلب و ... داشته است. وی فارغ ¬التحصیل رشته موسیقی از دانشگاه تهران می¬باشد.
آثار
اجرای به یاد ماندنی او و گروه سنتور نوازان برای کمک به زلزله زدگان زرند که در تابستان 1384 در تالار فردوسی دانشگاه تهران برگزار شد به صورت DVD با عنوان زبعد ما منتشر شده است.
• DVD ز بعد ما، اجرای گروه سنتورنوازان، دانشگاه تهران (1384) • تكنوازی سنتور؛ سه¬گاه، ابوعطا، كردبیات • ضبط و ارائه پنج شب اجرای زنده كنسرت گروه جاده ابریشم در پنج ایالت آمریكا (2006)
- بداهه نوازی نوا - Etiopian song • همنوازی سنتور و شاكوهاچی (نی سنتی ژاپن)، به همراهی سیامك جهانگیری و Ko Umezaki، ژاپن (2004) • همكاری با گروه جاده ابریشم در ضبط آثار: • نوا: بداهه¬نوازی گروهی با همكاری كیهان كلهر(كمانچه)، سیامك جهانگیری(نی)، حمیدرضا خبازی(تار) و پدرام خاورزمینی(تنبك)، نیویورك (2003) • بداهه¬نوازی و گروه¬نوازی در آواز دشتی با همكاری كیهان كلهر، سیامك جهانگیری (Cleveland -2000) • آهنگسازی و ضبط قطعاتی برای گروه روزنه (1382) • ضبط آثاری برای گروه سنتورنوازان (1380-1381) • همكاری در ضبط آلبوم "می شنیدم از پرنده" (موسیقی كودكان) (1380) • همكاری در ضبط آلبوم "درگذر" با آهنگسازی رضا فیاض، به همراهی گروه آفتاب (1378) • همكاری در ضبط آلبوم "كوتاه" (طرحی برای سازهای كوبه ای) (1378) • همكاری در ضبط آثاری از سعید كامجو؛ سه¬گاه – شوشتری (1377) • اجرای قیچك¬بم در ضبط موسیقی فیلم مستند سنگ و شیشه
حسین مَلِک معروف به حاج حسین آقای ملک، زاده سده سیزده و درگذشته به سال ۱۳۵۱ هجری خورشیدی، فرزند ارشد حاج محمد کاظم ملکالتجار.
ثروتمند بزرگ آذری تبار، زاده تهران و مستقر در مشهد که خیریات و موقوفات او مشهور است. وسعت موقوفات مرحوم ملک تا حدی است که فقط آستان قدس رضوی ادارهای به نام اداره موقوفات ملک دارد. کتابخانه و موزهای عظیم نیز از وی باقی مانده که در شهر تهران واقع است. از دیگر کارهای خیریه او اختصاص دومیلیون متر مربع زمین جهت ساخت خانه برای فرهنگیان و واگذاری چند دههزار متر زمین برای پارک عمومی در مشهد است.
یکی از میادین اصلی شهر مشهد ملکآباد نام دارد که در جوار باغ بسیار بزرگی به همین نام قرار گرفتهاست. مشهور است که مرحوم ملک وارثی از خود به جا نگذاشتهاست.
نویسنده : هاشمیکیا در شنبه 24 مرداد 1388 و 11:30 ب.ظ
ساز سنتور پیشتر با ۱۲ وتر سیم بم و ۱۲ وتر سیم زیر ساخته میشد و سنتور ۱۲ خرکی نامیده میشد. امروزه سنتور ۱۰ خرک و سنتور ۱۱ خرک و سنتور «لا کوک» نیز ساخته میشود. سنتور ۱۱ خرک، سنتور چپ کوک نامیده میشود. در واقع هر خرکی که به سنتور اضافه میشود صدای ساز یک پرده بمتر میگردد. سنتور ۹ خرک رایجترین نوع سنتور است که سنتور «سُل کوک» نامیده میشود و نتهای ردیف بر اساس آن نوشته شدهاند. در سنتور ۹ خرک، چنانچه بر اساس راست کوک تنظیم شود، به ترتیب سیمها از پایین بر مبنای می-فا-سل کوک میشوند و برای اجرای گروهی و ارکستر مناسب است.
ساز سنتور برای استفاده در ارکستر دارای نقایصی است که برای رفع آنها چندی است دو نوع سنتور یکی کروماتیک با افزایش ۷ خرک به خرکهای معمولی و دیگری سنتور باس با صدای بم ساخته شدهاند
سنتور کروماتیک و سنتور کروماتیک بم
به منظور تکمیل فواصل کروماتیک بین اصوات و نیز به قصد تأمین اصوات بم، در حدود بیست سال اخیر دو نوع سنتور با تعداد زیادتر خرک ساخته شدهاند. سنتور کروماتیک با همان میدان صدای سنتور معمولی ولی دارای خرکها و اصوات کروماتیک بیشتر است. میدان صدای سنتور کروماتیک بم یک فاصله پنجم بمتر از سنتور کروماتیک است و وسعت آن سه اکتاو و نیم است. در دو نوع سنتور کروماتیک، هر صوت توسط سه رشته سیم همکوک حاصل میشود. به عبارت دیگر روی هر خرک سه سیم تکیه کردهاست. از هر دو سنتور کروماتیک و کروماتیک بم در حال حاضر تنها استفادههای همنوازی میشود.
نوازندگی سنتور
نوازندگی سنتور بوسیله دو چوب نازک که به آنها «مضراب» گفته میشود، انجام میشود. مضرابها در گذشته بدون نمد بودند ولی اکنون بیشتر به مضرابها نمد میچسبانند که خود باعث لطیفتر شدن صدای سنتور میشود. در اکثر اوقات، نوازنده باید با هر یک از مضرابها، نت متفاوتی را اجرا کند (به ویژه در برخی از چهارمضرابها که بیشتر پایه قطعه با دست چپ و ملودی با دست راست اجرا میشود). به همین دلیل نوازندگی این ساز علاوه بر چابکی دستها، به تمرکز ذهن نیز نیاز دارد که تنها با تمرین فراوان بدست میآید.
سنتور سازی است که اگر نوازنده بر آن چیره شود، میتواند بوسیله آن کارهای زیبا و ماندگاری بیافریند. این ساز به خوبی توانایی تکنوازی و همنوازی را دارا میباشد.
برابر نیمهٔ عمر تمرین سنتورنوازان، به کوک کردن آن میگذرد. چون ضربههای مداوم مضراب روی سیمها و تاثیر گذاری رطوبت و حرارت روی چوب و سیمها کوک را به هم میزند و ۷۲ سیم باید مرتب کوک یا هم خوان شود، از این رو سنتور، سازی شناخته میشود که همراه با زیبایی، بسیاری از عوارض طبیعی میتواند روی صدا و کوک آن تاثیر بگذارد و حتی نوازندههای کارکشته را برای یک کوک دلخواه ناکام میگذارد.
نویسنده : هاشمیکیا در شنبه 24 مرداد 1388 و 11:28 ب.ظ
تبلیغات 
